जमिनीच्या व्यवहारानंतर ७/१२ वर फेरफाराची नोंद झाली आहे का, त्याबाबतची नोटीस निघाली आहे का किंवा फेरफार अर्जाची स्थिती काय आहे, हे जाणून घेण्यासाठी प्रत्येक वेळी महसूल कार्यालयात जावे लागेलच असे नाही.
महाराष्ट्रातील आपली चावडी या ऑनलाइन सुविधेमुळे संबंधित गाव आणि महसूल नोंदींच्या उपलब्ध माहितीनुसार काही फेरफार व इतर नोटिसेस ऑनलाइन पाहता येतात. विशेषतः जमीन खरेदी-विक्री, वारस नोंद किंवा इतर फेरफाराच्या प्रक्रियेशी संबंधित माहिती शोधताना ही सुविधा उपयोगी पडू शकते.
या मार्गदर्शकात फक्त आपली चावडीची माहिती दिलेली नाही, तर ७/१२ फेरफार नोटीस कुठे आणि कशी पाहायची, फेरफार अर्जाची स्थिती कशी तपासायची, कोणती माहिती आधी जवळ ठेवावी हे सोप्या पद्धतीने समजावून सांगितले आहे.
आपली चावडी म्हणजे काय?
आपली चावडी हे गावातील जमीन आणि महसूल विभागाशी संबंधित उपलब्ध माहिती किंवा सूचना ऑनलाइन पाहण्यासाठी वापरता येणारे माध्यम आहे.
याचा उपयोग शेतकरी, जमीन मालक आणि गावातील इतर नागरिक आपल्या कामानुसार करू शकतात. पोर्टलवर उपलब्ध सेवेनुसार फेरफार, मोजणी, मालमत्ता पत्रक, स्वामित्व, पीक पाहणी तसेच इतर जमीन किंवा महसूल-संबंधित माहिती आणि सूचना पाहता येऊ शकतात.
उदाहरणार्थ, समजा आपल्या गावातील गट क्रमांक 125 मध्ये चार शेतकऱ्यांची जमीन आहे. त्यापैकी एका शेतकऱ्याच्या जमिनीशी संबंधित फेरफाराची नोंद झाली. अशावेळी त्या नोंदीची किंवा उपलब्ध सूचनेची माहिती ऑनलाइन पाहता आल्यास संबंधित बाब समजून घेणे सोपे होऊ शकते.
आपली चावडीवर कोणती माहिती मिळते?
उपलब्ध सेवेनुसार खालील जमीन व महसूल-संबंधित माहिती पाहता येऊ शकते.
1. सातबारा (फेरफार)
जमिनीच्या नोंदीमध्ये काही बदल झाल्यानंतर त्यासंबंधी फेरफाराची माहिती पाहता येते. जमीन खरेदी-विक्री, वारस नोंद किंवा इतर कारणांमुळे झालेला फेरफार समजून घेण्यासाठी ही माहिती उपयोगी ठरू शकते.
2. मालमत्ता पत्रक (फेरफार)
मालमत्ता पत्रकाशी संबंधित फेरफाराची उपलब्ध माहिती येथे पाहता येते. मालमत्ता पत्रकात काही बदल किंवा फेरफाराची नोंद झाली आहे का, हे तपासण्यासाठी याचा उपयोग होऊ शकतो.
3. मोजणीच्या नोटिसेस
जमिनीच्या मोजणीशी संबंधित उपलब्ध नोटिसेस आपली चावडीवर पाहता येतात. आपल्या गावात किंवा संबंधित जमिनीबाबत मोजणीची नोटीस उपलब्ध आहे का, हे तपासण्यासाठी याचा उपयोग होऊ शकतो.
4. स्वामित्वाच्या नोटिसेस
स्वामित्वाशी संबंधित उपलब्ध नोटिसेस पोर्टलवर पाहता येतात. गावातील संबंधित स्वामित्व प्रक्रियेबाबत उपलब्ध माहिती जाणून घेण्यासाठी ही सुविधा उपयोगी ठरू शकते.
5. eQJCourt नोटिसेस
पोर्टलवर eQJCourt शी संबंधित उपलब्ध नोटिसेस पाहता येतात. संबंधित गावासाठी अशी नोटीस उपलब्ध असल्यास तिची माहिती ऑनलाइन पाहता येऊ शकते.
6. पीक पाहणी
आपली चावडीवर पीक पाहणीशी संबंधित उपलब्ध माहितीची सुविधाही आहे. पोर्टलवर उपलब्ध असलेल्या विभागानुसार पीक पाहणीचा तपशील पाहता येतो.
सुरुवात करण्यापूर्वी ही माहिती जवळ ठेवा
What you need before starting
७/१२ फेरफाराची नोंद आणि नोटीस कशी पाहावी?
1. आपली चावडीवर ७/१२ फेरफार पर्याय निवडा
फेरफाराची माहिती आणि नोटीस पाहण्यासाठी सर्वप्रथम आपली चावडी हे वेबपेज उघडा. पेजवर गेल्यानंतर “सातबारा (फेरफार)” हा पर्याय निवडा.
यानंतर पुढे District, Taluka आणि Village निवडण्याचे पर्याय दिसेल. संबंधित जिल्हा, तालुका आणि गाव निवडल्यानंतर स्क्रीनवर दिलेला Captcha कोड भरा आणि “आपली चावडी पहा” या बटणावर क्लिक करा.
या टप्प्यावर सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे District, Taluka आणि Village योग्य निवडणे. चुकीचे गाव निवडल्यास पुढे दिसणारी फेरफार माहिती आपल्या शोधाशी संबंधित नसेल.
2. फेरफार नोटीसच्या यादीतून आपल्या गटाची नोंद शोधा
“आपली चावडी पहा” वर क्लिक केल्यानंतर निवडलेल्या जिल्हा, तालुका आणि गावानुसार उपलब्ध फेरफार नोटिसांची यादी स्क्रीनवर दिसते. त्यानंतर आपल्या जमिनीचा सर्वे क्रमांक किंवा गट क्रमांक शोधा. संबंधित नोंद सापडल्यानंतर त्याच्या समोरील “पहा” या बटणावर क्लिक करा. त्यानंतर त्या निवडलेल्या सर्वे/गट क्रमांकाशी संबंधित फेरफार नोटीस पाहता येते.
जर यादी मोठी असेल, तर थेट आपल्या सर्वे किंवा गट क्रमांकावर लक्ष केंद्रित करून नोंद शोधणे अधिक सोयीचे ठरते.
3. फेरफार नोटीसमधील तपशील पाहा
संबंधित फेरफार नोटीसचा सविस्तर तपशील स्क्रीनवर दिसतो. या भागात नोंद पाहताना विक्रेता आणि खरेदीदाराची नावे, जमिनीशी संबंधित माहिती, व्यवहाराचा तपशील आणि संबंधित महत्त्वाच्या तारखा पाहता येतात.
या टप्प्यावर विशेषतः नाव, गट/सर्वे क्रमांक आणि व्यवहाराशी संबंधित माहिती एकमेकांशी जुळते का हे तपासा. नोटीसमध्ये उपलब्ध असलेली इतर संबंधित माहितीही याच ठिकाणी पाहता येते.
७/१२ फेरफार अर्जाची स्थिती ऑनलाइन कशी तपासावी?
1. फेरफार Status पाहण्यासाठी योग्य पर्याय निवडा
७/१२ फेरफार अर्जाची सद्यस्थिती पाहण्यासाठी सर्वप्रथम 7/12 Mutation Status हे वेबपेज उघडा. पेजवर गेल्यानंतर सुरुवातीलाच “फेरफार क्रमांक नुसार” आणि “नोंदणी क्रमांक नुसार” असे दोन पर्याय दिसतात.
तुमच्याकडे उपलब्ध असलेल्या माहितीनुसार यापैकी योग्य पर्याय निवडा. त्यानंतर District, Taluka आणि Village निवडून संबंधित Mutation Number किंवा Document Number भरा. शेवटी स्क्रीनवर दिसणारा Captcha अचूक भरून “Submit” वर क्लिक करा.
येथे कोणता पर्याय निवडायचा हे तुमच्याकडे असलेल्या क्रमांकावर अवलंबून आहे, त्यामुळे सुरुवातीलाच फेरफार क्रमांक किंवा नोंदणी क्रमांक उपलब्ध आहे का हे तपासून ठेवणे सोयीचे ठरते.
2. Survey No./Gat Number वरून अर्जाची स्थिती उघडा
Submit केल्यानंतर संबंधित फेरफार नोंदीची माहिती येते. त्यामध्ये जमिनीशी संबंधित Survey No./Gat Number शोधून त्यावर क्लिक करा.
Survey No./Gat Number वर क्लिक केल्यानंतर पुढील स्क्रीनवर 7/12 Mutation Application Status दिसतो. याच ठिकाणी फेरफार अर्जाची उपलब्ध सद्यस्थिती पाहता येते. त्यामुळे Status तपासताना योग्य Survey No./Gat Number निवडला आहे का, हे एकदा पाहून घेणे महत्त्वाचे आहे.
आपली चावडीवर माहिती पाहिल्यानंतर मला ही प्रक्रिया समजायला सोपी वाटली. योग्य जिल्हा, तालुका आणि गाव निवडल्यानंतर ७/१२ फेरफाराची नोटीस शोधता येते. त्यानंतर Survey No./Gat Number निवडून संबंधित माहिती पाहता येते.
फेरफार नोटीस पाहताना खरेदीदार आणि विक्रेत्याचे नाव, गट किंवा सर्वे नंबर, व्यवहाराची माहिती आणि महत्त्वाच्या तारखा नीट तपासणे चांगले. तसेच Mutation Status पाहताना योग्य Survey No./Gat Number निवडल्यास फेरफार अर्जाची उपलब्ध स्थिती समजते.
माहिती दिसत नसेल किंवा काही फरक जाणवत असेल, तर लगेच निष्कर्ष काढण्याऐवजी जिल्हा, तालुका, गाव आणि क्रमांक पुन्हा तपासा. जमीन व्यवहाराशी संबंधित महत्त्वाची माहिती असल्यास अधिकृत नोंदींमधूनही पडताळणी करणे योग्य आहे.
थोडक्यात, आपली चावडीवर योग्य माहिती भरून फेरफार नोटीस आणि Mutation Status स्वतः तपासता येतो, त्यामुळे प्राथमिक माहिती मिळवण्यासाठी ही प्रक्रिया उपयोगी ठरते.
फेरफारबाबत वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
जमिनीच्या मालकी किंवा हक्काशी संबंधित बदल महसूल नोंदीत नोंदवण्याच्या प्रक्रियेला फेरफार (Mutation) म्हणतात. उदाहरणार्थ, खरेदी-विक्री, वारसा, वाटणी किंवा इतर वैध कागदपत्रे/आदेशांमुळे नोंदीत बदल झाल्यास त्याची फेरफार नोंद केली जाऊ शकते.
फेरफार प्रक्रियेत संबंधित हितसंबंधितांना ऑनलाइन नोटीस देऊन १५ दिवसांत हरकत नोंदवण्याची सुविधा आहे. त्यामुळे आपली चावडीवर एखादी फेरफार नोटीस दिसल्यानंतर तिची तारीख आणि उपलब्ध नोटीस तपशील पाहणे महत्त्वाचे आहे.
आपली चावडीच्या अधिकृत संकेतस्थळावर वाद नसलेल्या फेरफारासाठी ३० दिवस आणि वादग्रस्त फेरफारासाठी ३६५ दिवस अशी अधिसूचित कालमर्यादा दिली आहे. ही कालमर्यादा महाराष्ट्र लोकसेवा हक्क अधिनियम, २०१५ अंतर्गत नमूद केली आहे.
१५ दिवसांचा कालावधी हा नोटीसनंतर हरकत नोंदवण्यासाठीचा कालावधी आहे. तर ३० दिवस ही वाद नसलेल्या फेरफारासाठीची अधिसूचित सेवा कालमर्यादा आहे. त्यामुळे दोन्ही कालावधी एकच आहेत असे समजू नये.